Strategieën voor principiële weerstand bij leraren.

De praktisch-evaluatieve dimensie van agency in werking in groep 1 en 2 van het basisonderwijs.

Samenvatting

Agency is belangrijk als het gaat om weerbaarheid ten opzichte van externe beleidscontrole. De sleutel daarbij is het vermogen om gevraagde veranderingen kritisch te beoordelen, op basis van specifieke professionele expertise. Als zo’n evaluatie negatief is, neemt agency de vorm aan van het bieden van ‘principiële weerstand’.
In deze empirische studie richten we ons op de praktisch-evaluatieve dimensie van agency van leraren in het Nederlandse basisonderwijs in groep 1 en 2. We zijn specifiek geïnteresseerd in de strategieën die deze leraren gebruiken om hun werkomstandigheden te verbeteren in situaties waarin ze worden belemmerd in het uitvoeren van hun werk in overeenstemming met hun professionele opvattingen. Aan de hand van longitudinale diepte-interviews met acht ervaren leraren laten we zien dat leraren hun context actief kunnen inzetten als bron voor agency.
De resultaten laten zeer uiteenlopende strategieën zien waarmee leraren reageren op autonomiebeperkende omstandigheden. Analyse toont aan dat strategieën die de professionele ruimte beschermen gebaseerd zijn op een open dialoog, kritische reflectie en onderzoek. Deze strategieën zijn gericht op zowel educatieve inhoud als micropolitieke context. Meer aandacht voor de ontwikkeling van agency van (aankomende) leraren is van belang, zowel voor de kwaliteit van het onderwijs als voor het welbevinden van leraren.