Vol 103 Nr 2 (2026)

Sustainable educational innovation requires teams that demonstrate Team Innovative Work Behaviour (TIWB). Although TIWB is often described as iterative and fluid, little is known about how it unfolds over time within teacher teams. This longitudinal qualitative case study examined TIWB in a team involved in a top-down, incremental curriculum redesign in higher education.  Over eight months, 19 recorded team meetings were analysed using a codebook based on five TIWB dimensions, complemented by interpretive depth cues such as counter-argumentation and collective sensemaking. TIWB followed a predominantly linear pattern aligned with the project phases, with one nested design subcycle emerging around assessment development during implementation. Idea generation and idea realization occurred frequently, whereas opportunity exploration and idea sustainability, especially external dissemination, were rare. The structured, top-down context and incremental nature of the innovation plausibly contributed to these patterns.  These findings offer a fine-grained view of how TIWB unfolds in practice and underscore the importance of stimulating sustainability-oriented behaviours from the start so that innovations are not only implemented but also sustained over time. The study provides practical guidance for strengthening sustainability within teams, including early agreement on design criteria, clearer dissemination roles, and reflective moments during meetings.

In dit artikel staat de vraag centraal of de pedagogiek uit de pedagogiek verdwenen is. Er wordt door meerdere pedagogen gesteld dat de empirisch-analytische pedagogiek de dominante traditie is en de geesteswetenschappelijke het onderspit heeft gedolven. Om deze hypothese te toetsen is er onderzoek gedaan naar de handboeken die gebruikt worden in de tweedegraads lerarenopleidingen in Nederland bij de pedagogische vakken. Uit het onderzoek blijkt dat de empirisch-analytische pedagogiek inderdaad dominant is in de handboeken. Dat is te zien aan de focus op de naturalistische benaderingen van de ontwikkelingspsychologie, sociale psychologie en de psychiatrie. Er zijn wel geesteswetenschappelijke elementen aanwezig, maar er wordt overwegend uitgegaan van een reductionistisch mensbeeld en van de effectiviteit van interventies. Opvattingen over pedagogisch handelen zijn ‘smal’ te noemen. Het lijkt erop dat de geesteswetenschappelijke pedagogiek in Nederland aan importantie heeft ingeboet, waardoor essentiële aspecten van opvoeding, onderwijs en menszijn uit het zicht dreigen te raken, zoals de subjectiviteit van leerlingen en de ethische dimensie van opvoeding en onderwijs en de brede vorming van leerlingen.

Representativiteit in lesmateriaal is essentieel voor het bieden van kwalitatief hoogwaardige zorg. Ondanks een toegenomen bewustzijn wijzen eerdere studies erop dat cursusmateriaal in gezondheidszorgopleidingen vaak eenzijdig is, waarbij vrouwen en mensen van kleur ondervertegenwoordigd zijn. Deze studie analyseert eerstehulpcursusmateriaal in Vlaamse opleidingen voor secundair beroepsonderwijs (VET) binnen het domein gezondheid en welzijn. De focus ligt op de visuele en tekstuele representatie van sekse, huidskleur en symptomen. Een contentanalyse werd uitgevoerd bij 40 cursussen om na te gaan in welke mate het materiaal overeenstemt met de huidige diversiteit in de samenleving. De resultaten tonen een oververtegenwoordiging van mannen in illustraties een beperkte aandacht voor mensen van kleur en symptomen bij een donkere huid, evenals inconsistente rapportage van symptomen van een myocardinfarct bij vrouwen. Namen in casussen weerspiegelen zelden culturele diversiteit. De bevindingen wijzen op een structureel gebrek aan representativiteit, wat risico’s inhoudt voor diagnostische nauwkeurigheid en impliciete vooringenomenheid in de zorgverlening. Er is nood aan bewustmaking, professionalisering en richtlijnen voor de ontwikkeling van representatief cursusmateriaal. Opleidingen, uitgeverijen en beleidsmakers spelen hierbij een cruciale rol. Concrete aanbevelingen voor deze actoren zijn opgenomen.

Multicultureel onderwijs wordt verondersteld bij te dragen aan gelijke kansen en positieve relaties tussen verschillende groepen. Het huidige onderzoek bekijkt of multicultureel onderwijs bijdraagt aan de verbondenheid van leerlingen met school, wat een belangrijke voorspeller is voor een succesvolle schoolloopbaan. Terwijl multicultureel onderwijs volgens Banks (1993) bestaat uit vijf verschillende dimensies, brengt voorgaand onderzoek de vijf dimensies in beperkte mate in kaart. Daarop voortbouwend onderzoekt deze studie in hoeverre de ervaren aandacht voor de vijf dimensies van multicultureel onderwijs samenhangt met het gevoel van verbondenheid van leerlingen met en zonder migratieachtergrond. Op basis van data verkregen uit vragenlijsten onder 348 middelbare scholieren (uit 23 klassen van 4 scholen, 38% migratieachtergrond), laten multilevel regressieanalyses zien dat een versterkende schoolcultuur en sociale structuur (Dimensie 5) positief gerelateerd is aan het gevoel van verbondenheid voor leerlingen met en zonder migratieachtergrond, terwijl gelijkheidsdidactiek (Dimensie 4) specifiek gerelateerd is aan een hoger gevoel van verbondenheid voor leerlingen met een migratieachtergrond. Het tegengaan van vooroordelen (Dimensie 3) is alleen gerelateerd aan het gevoel van verbondenheid van leerlingen zonder migratieachtergrond. De eerste twee dimensies (geïntegreerd curriculum en reflectie op kennisconstructie) waren niet gerelateerd aan verbondenheid. Op basis van deze bevindingen worden implicaties voor de praktijk besproken.

Op 5 juni 2025 overleed Nico Verloop, emeritus-hoogleraar onderwijskunde van de Universiteit Leiden. Nico heeft een lange periode deel uitgemaakt van de redactie van Pedagogische Studiën. Eerst als secretaris en vervolgens als lid en voorzitter. Ook was Nico oud-voorzitter en erelid van de VOR. Hij heeft een centrale en verbindende rol gespeeld binnen de vereniging.